Van individueel naar kosmisch bewustzijn

Tijdens een toernooi als het WK staan 'we' met ons allen achter Oranje. Op zulke momenten zijn we méér dan alleen maar een individu, maar deel van een collectief met een eigen geschiedenis, emoties, vrienden en vijanden. Oranje belichaamt dan ons nationale bewustzijn waar we allemaal deel aan hebben.
Zo'n toernooi duurt maar een paar weken. Daarna worden de slingers met het oud papier meegegeven of - bij winst - opgeborgen in de schuur of rommelkast. Maar ook in het leven van alledag speelt die groepsidentiteit een rol. We kunnen er zelfs niet zonder, want ook als groep of als volk hebben we een bewustzijn nodig van wie wij zijn en - niet minder belangrijk - hoe wij niet zijn en ook niet gezien willen worden.

Dat collectieve bewustzijn van de volken leidt een taai en hardnekkig leven. De moeizame integratie van de landen binnen de E.U. is daar een mooi voorbeeld van. Iedereen wil het liefst zo weinig mogelijk van zijn autonomie afstaan aan een groter, overkoepelend geheel. Ik denk dat dat vooral komt door de behoefte van de mens om zich te profileren en zich van anderen te onderscheiden. Mensen hebben grenzen en houvast nodig, ook in geestelijk opzicht.

Vervelender wordt het als we ons op die groepsidentiteit voor laten staan en ons superieur beginnen te wanen t.o.v. anderen. Gezonde competitiedrang verwordt dan tot de tendens om anderen als inferieur te beschouwen, hun territorium letterlijk en figuurlijk in te perken en hen te onderdrukken. Ook religies kennen dit gevaar, evenals politieke systemen. In feite lopen deze scheidslijnen dwars door de volken heen en moeten we, naast het collectieve bewustzijn van een volk, nog een onderverdeling maken naar regio, religie en politieke opvattingen.

Wat mij daarbij sterk bezighoudt is de vraag of veel problemen tussen volken misschien zullen verdwijnen als het collectieve bewustzijn van de mens wordt uitgebreid tot het bewustzijn van de mensheid als één onverbrekelijk geheel. De mens is dan in de eerste plaats een wereldburger. Wie zo denkt, kijkt vooral naar de overeenkomsten tussen mensen, zowel uiterlijk als innerlijk. Alle leden van de menselijke soort hebben zó veel met elkaar gemeen in hun psyche en hun gedragingen, dat de onderlinge verschillen daarbij vergeleken volledig verbleken.

Ik hoop dat we als mensheid ooit zo ver zullen komen en dat onze onderlinge verschillen steeds meer zullen vervagen. Ik denk zelfs dat we dat ook hard nodig zullen hebben als we willen overleven. De gigantische milieuproblemen die nu op ons afkomen, vereisen een mondiale aanpak. Paradoxaal genoeg kan juist het botte egoïsme en materialisme van de economische drang tot expansie op den duur leiden tot meer eenheid en samenwerking tussen de staten. Misschien komt dat er ooit nog van en ontwikkelt de mensheid op den duur het collectieve bewustzijn van de menselijke soort. Het zou geweldig zijn als dát de belangrijkste basis wordt voor onze manier van denken.

We kunnen zelfs nog een stap verder gegaan. De kans is immers levensgroot dat de mensheid vroeg of laat te maken krijgt met andere beschavingen. Hoe zullen wij op hen en zij op ons reageren? Het enige antwoord dat ik daarop geven kan, is dat men deze verschillen alleen maar kan overstijgen door het bewustzijn dat we allemaal kinderen zijn van dezelfde Schepper, óf door het seculiere idee dat er universele waarden bestaan t.a.v. de omgang met andere levende wezens, ongeacht hun planeet van herkomst. Wat je nu ziet in de omgang van volken met elkaar - superioriteitswaan, agressie en intolerantie - kan immers ook ontstaan in het contact tussen verschillende beschavingen.

Gelukkig zullen deze problemen zich misschien nooit voordoen. Sommige experts die zich bezig houden met buitenaards leven beweren dat elke beschaving een kritische grens moet passeren. Zodra het geestelijke ontwikkelingsniveau van een beschaving nl. geen gelijke tred meer houdt met de techniek die zij ontwikkelt, zal die beschaving die technische middelen op een onvolwassen manier inzetten, met alle gevolgen van dien. De kans dat de bewoners van zo'n aso-planeet zichzelf vernietigen of hun wereld compleet onbewoonbaar maken, is dan ook levensgroot aanwezig. In dat geval selecteren kosmische beschavingen zichzelf uit en lost het probleem zich vanzelf op. Dat is dan weer een geruststellende gedachte. Echt gevaarlijke aliens liggen dan al lang begraven onder de ruïnes van hun eigen planeet.

Ik geloof daarom dat we niet bang hoeven te zijn voor high-tech beschavingen die plotseling opdoemen uit de hyperruimte om de aarde bij wijze van verzetje aan barrels te schieten. De interstellaire ruimte leent zich ook niet zo goed voor wildwesttaferelen. Eén welgemikt schot in de buitenwand van een ruimteschip zorgt immers al gauw voor onherstelbare panne. Hopelijk lukt het ons om het kritische stadium, waarin de techniek de geest vooruit is gesneld, ongeschonden door te komen. Vanuit een kosmisch perspectief bezien geeft de stortvloed aan onheilsprofetieën over onze nabije toekomst - Nostradamus, 2012, Maya-kalender - aan dat we dat stadium beginnen te naderen. Maar zelfs die profetieën en voorspellingen wijzen niet op de ondergang van de mensheid als geheel. Wél binden ze ons op het hart om coöperatiever, verdraagzamer en bescheidener te worden. Bij alle WK-gekte waar we in ons kleine landje eens in de vier jaar last van hebben lijkt me dat nog niet eens zo'n vreemde gedachte.

Wat zegt Nostradamus over onze tijd?

VOORSPELLINGEN VOOR DE 21E EEUW
Enkele jaren geleden werd in de Nationale Bibliotheek van Rome een boek gevonden waarvan men aanneemt dat het geschreven is door Nostradamus. Het bevat een heleboel aquarellen en beschrijvingen in dichtvorm van gebeurtenissen die nog in onze tijd moeten plaatsvinden. Een team van geleerden is bezig om de betekenis ervan te achterhalen. History Channel zond al verschillende keren programma’s uit waarin de voorlopige resultaten werden samengevat. Verschillende kenners van zijn werk werden daarin aan het woord gelaten. Als de interpretatie die men gevonden heeft, juist is, krijg je globaal het volgende beeld te zien van onze toekomst:

1. Vrouwen zullen zich massaal afkeren van de huidige paus Benedictus, waarschijnlijk omdat hij zal weigeren om vrouwen tot het priesterambt toe te laten. De katholieke kerk raakt in opspraak
2. De volgende paus moet vluchten uit Rome omdat christenen overal in de wereld worden bedreigd door Aziaten, die te land en ter zee christenen zullen vervolgen. Er komt een enorme confrontatie tussen christendom en Islam.
3. Een antichrist zal over de aarde heersen en alle macht naar zich toe trekken.
4. Daarna zullen enorme vloedgolven de wereld overspoelen, waarbij bijna geen enkel stuk land zal worden gespaard.
5. Tenslotte zal de aarde getroffen worden door een bombardement van meteorieten, die overal ter wereld zullen inslaan en enorme branden zullen veroorzaken.
6. Als je kijkt naar de kosmische symbolen, die in de aquarellen worden gebruikt, slaan die stormvloeden en zware inslagen op het jaar 2012. Het is een jaar met drie maansverduisteringen, waarin de zon zich in de equator van het Melkwegvlak bevindt.

De laatste bladzijde van dat boek van Nostradamus bevat een aquarel waarop Jezus (of misschien is het wel Johannes, de schrijver van het Bijbelboek Openbaringen) staat afgebeeld. Hij houdt de bijbel omhoog en wijst op dat boek. Waarschijnlijk wordt daarmee bedoeld dat de voorspellingen van de Openbaringen van Johannes in vervulling zullen gaan.

De geleerden die het boek hebben onderzocht, geloven dat Nostradamus de mensen van onze tijd hiermee heeft willen waarschuwen dat ze moeten stoppen met de liefdeloze manier waarop ze met elkaar en met de aarde omgaan. De gebeurtenissen die hij voorspelt vinden volgens hen alleen plaats als men doorgaat met het plegen van roofbouw op de aarde en het gebruik van geweld uit politieke en religieuze motieven.

Ik denk dat dat laatste wel klopt. Profetieën zijn geen 'voorspellingen' in die zin, dat de boodschappen altijd exact moeten uitkomen. Het zijn eerder waarschuwingen in de trant van "áls jullie bepaalde dingen niet in acht nemen, dán gebeurt er het volgende". Profetieën zijn dus vooral waarschuwingen. Ze geven aan wat mogelijk is als de mens zich niet goed gedraagt. Het ellendige is natuurlijk dat niets erop wijst dat er een radicale verandering komt in de manier waarop er met het milieu en met economische en politieke macht wordt omgegaan. Dat betekent dat de kans steeds groter wordt dat het scenario, dat Nostradamus schetst, werkelijkheid zal worden – vooropgesteld dat we geloof hechten aan die voorspellingen. Want in hoeverre is Nostradamus betrouwbaar?

CORRECTE VOORSPELLINGEN VAN NOSTRADAMUS
Nog voordat de Franse koning Frans I en Catharina de Medici met elkaar getrouwd waren voorspelde Nostradamus dat deze vorst al op jonge leeftijd zou overlijden. Door deze en andere concrete voorspellingen heeft Nostradamus nog tijdens zijn leven een uitstekende reputatie opgebouwd. Bekende voorspellingen van hem zijn verder de grote brand van 1666 in Londen en de afzetting van de Engelse koning Karel II door het parlement, waarna deze katholieke vorst werd onthoofd.
Napoleon komt in de kwatrijnen van Nostradamus ook goed uit de verf, hoewel wel moet worden gezegd dat je de verzen over hem pas goed kunt interpreteren als je Napoleon kent. Zijn landing bij Nice is in de verzen voorspeld, evenals zijn verbanning naar Elba en St. Helena.
Toch is Nostradamus meestal niet zo duidelijk. Zo wordt vaak gedacht dat hij met de naam ‘Hyster’ Adolf Hitler bedoelde. ‘Hyster’ is echter ook een oude benaming voor de Donau. Door dat woord anders te vertalen krijg je opeens een heel andere betekenis.
Foute voorspellingen zijn er ook. Zo voorspelde Nostradamus voor 1999 een enorme ramp. In dat jaar zou nl. ‘een grote koning van verschrikking uit de hemel komen’. Daarbij kun je denken aan een zware inslag van een komeet of asteroïde. Rond die tijd scheerden trouwens wel een paar kleine asteroïden rakelings langs de aarde; misschien werd dat ermee bedoeld.

DE VOORSPELLINGEN IN HET PAS GEVONDEN BOEK
Onze Franse ziener heeft dus – zoals dat heet – sterke papieren. Hoe zouden we nu de voorspellingen moeten interpreteren die voorkomen in het boek dat enkele jaren geleden in Rome is gevonden?
Dat de katholieke kerk in opspraak is geraakt, is zo langzamerhand wel duidelijk. Minder duidelijk is de voorspelling over de vlucht van de paus uit Rome vanwege de dreiging die van de Islam uitgaat. Zoiets kan ik me moeilijk voorstellen, ténzij het misschien gaat om de dreiging met een aanslag. Johannes Paulus II is ook al een paar keer bijna het slachtoffer geworden van een terrorist.
Ik vraag me verder af wat er met die ‘antichrist’ wordt bedoeld. Is dat een persoon, of een manifestatie van de duivel? Kan één mens zo veel macht hebben dat hij de wereld beheerst? Eerlijk gezegd lijkt me dat nogal onwaarschijnlijk. Ik denk eerder aan een politiek systeem of aan een blok van staten die gezamenlijk de dienst uitmaken op een Orwelliaanse manier. Vooral na de aanslagen van 11 september worden de burgers steeds vaker en op steeds meer manieren door veiligheidsdiensten gecontroleerd.
Vloedgolven kunnen het gevolg zijn van een klimaatramp, maar ook van een vulkaanuitbarsting of zware inslag. Misschien hangt dat samen met de regen aan meteorietinslagen, die ook wordt voorspeld. Het jaar 2012 wordt genoemd als jaartal voor die rampen. Ik ben daar nogal sceptisch over, want er is in de sterrenkunde niets dat wijst op een kosmisch bombardement in 2012. Ook de tabellen voor de NEO’s (Near Earth Objects) laten voor dat jaar geen grote risico’s op inslagen zien.

Eén ding is in de voorspellingen van Nostradamus wel heel duidelijk: hij heeft het niet over het definitieve einde van de wereld of de ondergang van onze beschaving. Hij heeft het over het einde van de wereld zoals we die nu kennen. Volgens hem komt er een transformatie zoals er nog nooit eerder is geweest – een transformatie die het gevolg is van onze manier van leven. Gelukkig is er een ‘maar’: deze voorspellingen gaan alleen in vervulling als we onverstoorbaar doorgaan met het vernietigen van onze wereld. We kunnen het tij dus nog keren.