Is het einde der tijden nabij?

Veel mensen haalden opgelucht adem toen bleek dat 21 december een dag was als alle andere. Er landden geen aliens in Frankrijk om een handjevol eindtijdgelovigen in zilverig glanzende flottieljes te verhuizen naar het Delta Kwadrant. Ook zijn er, voor zover bekend, op die dag geen aardbevingen, tsunami’s of vulkaanuitbarstingen geweest. Niets van dat al. Maar betekent dat nu dat er helemaal geen kans bestaat dat de aarde ooit door een kosmisch ramp wordt getroffen? En hoe staat het met onze kansen om een botsing met een grote komeet of asteroïde te overleven? Erger nog: zijn zulke knapen misschien al in aantocht?

Om met de laatste vraag te beginnen: er ligt een asteroïde op ramkoers met de aarde. Op vrijdag 13 april 2036 zal hij ons rakelings passeren. De kans op een inslag van deze asteroïde die toepasselijk Apophis is gedoopt, naar de Oud-Egyptische god van de onderwereld, is maar klein – 1 op 250.000 – maar toch aanwezig. Toen men hem in juni 2004 ontdekte, schatte men de kans op een inslag nog op 1 op 40. Alle alarmbellen begonnen toen te rinkelen. NASA-whizkids maakten met het zweet onder de oksels overuren, koortsachtig werden ministeries ingeseind. Gelukkig zijn die berekeningen later bijgesteld. Waarschijnlijk vliegt hij de aarde op hoge snelheid voorbij. Maar stel dat dit enorme brok steen met een doorsnede van 320 meter op aarde inslaat, wat voor gevolgen zou dat dan hebben?

De consequenties van een botsing met een dergelijk object zouden gruwelijk zijn. Zo’n inslag heeft een kracht die 60.000 keer groter is dan de energie die vrijkwam door de atoombom op Hiroshima. Mocht hij neerkomen op Los Angeles of San Francisco, dan zal de hele stad erdoor worden verpulverd. Het eerste wat men van de nadering van zo’n asteroïde zal merken, is de enorme schokgolf die zich voortplant door de atmosfeer. De luchtmoleculen worden namelijk door het aanstormende object met een snelheid van tientallen kilometers per seconde samengeperst. Een zware schokgolf gaat daardoor aan de directe inslag vooraf. Alle ruiten van wolkenkrabbers zullen daardoor sneuvelen, bruggen en zwakker geconstrueerde gebouwen storten in. De stad begint op zijn grondvesten te schudden.

Dat is nog maar het voorspel. De eigenlijke klap is nog veel erger. In een paar seconden wordt een stedelijk gebied over tientallen vierkante kilometers volledig vernietigd. Bij een inslag in zee wordt bovendien nog een torenhoge tsunami opgewekt, die de hele kust zal overspoelen met een kracht die nog veel groter is dan de Kerst-tsunami van 2004. Kortom: dit is het ideale scenario voor een rampenfilm. Het enge is alleen dat dit echt kan gebeuren. Al is de kans daarop gelukkig maar klein.

Het kan nog veel gekker. Een slordige 65 miljoen jaar geleden werd een groot deel van het leven op aarde, waaronder de dinosauriërs, uitgeroeid door een enorme inslag voor de kust van het Mexicaanse schiereiland Yucatan. Geologen vonden in het flinterdunne laagje tussen het Krijt en het Tertiair (het tijdperk waar we nu in leven) een grote hoeveelheid iridium. Dat materiaal komt in de ruimte veel voor, op aarde is het heel zeldzaam. Bovendien vonden ze sporen van een grote krater die voor een deel door Yucatan liep. De onderzoekers waren eenduidig in hun oordeel: de dader moest wel een grote komeet of asteroïde zijn die aan het einde van het Krijt met donderend geraas was neergekomen.

Aan het einde van het Perm, zo’n 250 miljoen jaar geleden, stierf zelfs meer dan 90 procent van al het leven op aarde uit. Waarschijnlijk werd ook die massale uitroeiing door de inslag van een komeet of asteroïde veroorzaakt.

Inslagen door grote knapen uit de ruimte zijn godzijdank zeldzaam. Zo is de kans op de botsing met een asteroïde van enkele kilometers groot ongelofelijk klein. Veel groter is de kans op de inslag door een kleiner object van een paar honderd meter. Zulke krengen komen namelijk veel vaker voor. Als we al worden geraakt, dan zal dat waarschijnlijk gebeuren door een asteroïde van enkele tientallen of enkele honderden meters groot. Maar ook dan is de schade enorm.

Een mooi voorbeeld van dat laatste is de Toengoeska-meteoriet die in 1908 neerkwam in Siberië. Volgens berekeningen ontplofte een brok steen van hooguit  30 of 40 meter groot een paar kilometer boven de grond. Doordat hij met tientallen kilometers per seconde onze atmosfeer binnendrong, werd de lucht rondom de meteoriet zo samengeperst, dat het hele zaakje uit elkaar spatte. Daardoor knapten de bomen in dit gebied tot op een afstand van 40 km. als luciferhoutjes boven de grond af. Gelukkig woonden er bijna geen mensen in dit gebied.

Zulke inslagen zijn beslist geen zeldzaamheid. Elke eeuw is het wel een keer raak. De ruimte zit vol puin, Doomsday is coming. De vraag is alleen wanneer. Misschien kunnen we de baan van zo’n kreng nog afbuigen of hem laten ontploffen. Hopelijk wel. Maar vroeg of laat krijgen we weer bezoek. Onherroepelijk.

 

Wordt Frankrijk in 2046 het slachtoffer van een kosmisch bombardement?

Nostradamus wordt vaak beschouwd als een ziener die ons in bijna ondoorgrondelijke vierregelige verzen – kwatrijnen genaamd – een somber toekomstbeeld schetst waar elke misantroop zijn vingers bij af kan likken. Het enge van zijn riedels is natuurlijk dat veel van zijn voorspellingen over de voorbije eeuwen al zijn uitgekomen. Zo voorspelde hij o.a. Napoleon en Hitler. Dat maakt niet alleen nieuwsgierig naar de toekomst, het prikkelt ons ook om zijn voorspellingen voor de komende decennia nauwkeurig te vergelijken met wetenschappelijke gegevens die op dit moment al bekend zijn.

Nu is het wereldgebeuren moeilijk te voorspellen. Gelukkig is er minstens één uitzondering op die regel: de loop van de hemellichamen. Astronomen kunnen de banen van planeten, manen en kleinere objecten over een periode van enkele honderden jaren vrij nauwkeurig berekenen. Als men een hemellichaam maar vaak genoeg heeft waargenomen, kan men de baangegevens ervan nauwkeurig vaststellen. Daardoor wordt het ook mogelijk om voorspellingen te doen over de kans dat een asteroïde of komeet op de aarde in zal slaan.

De kans op een zware inslag is eigenlijk helemaal niet zo klein. Volgens de NEO-site van de NASA, waarop heel veel gegevens te vinden zijn over objecten die voor ons een bedreiging kunnen vormen, wordt onze planeet gemiddeld eens in de 100 jaren getroffen door een steen- of ijzerasteroïde met een doorsnede van meer dan 50 meter. Zulke knapen kunnen plaatselijk enorme rampen veroorzaken en zelfs een hele stad wegvagen. Geen wonder als je bedenkt dat ze kunnen inslaan met een snelheid van wel 40 km/sec. Ook kunnen ze flinke tsunami’s veroorzaken als ze in zee terecht komen.
Nog grotere asteroïden met een doorsnede van meer dan een kilometer liggen gemiddeld om de paar honderdduizend jaar op ramkoers met de aarde. Zo zorgde een flink uit de kluiten gewassen exemplaar, dat neerkwam voor de kust van het schiereiland Yucatan, voor het uitsterven van de dinosauriërs.

De NEO-site van de NASA vermeldt ook dat een asteroïde ter grootte van ongeveer een kilometer, die men prozaïsch 1999 AN heeft genoemd, van alle objecten die de aarde van nabij kunnen passeren de grootste kans maakt om daadwerkelijk in te slaan. In feite maken we twee keer kans op zo’n wereldwijde ramp, nl. op 6 augustus 2044 en 7 augustus 2046. Weliswaar is het risico van een botsing niet zo heel groot – zo wordt voor 2044 rekening gehouden met een kans van 1 op 500.000 – maar dit object is groot genoeg om het scherp in de gaten te houden.

Over 34 en 36 jaar is het dus alle hens aan dek. Een voltreffer in een dichtbevolkt gebied kan tientallen miljoenen doden veroorzaken. Het zou interessant zijn om te kijken of ook in de kwatrijnen van Nostradamus melding wordt gemaakt van een zware inslag in die periode. Volgens Mario Reading, een kenner van zijn werk, is dat inderdaad het geval. Er is één kwatrijn van de 16e eeuwse ziener, dat hierop betrekking heeft. Vertaald luidt dat vers a.v.:

”In de buurt van Auch, Lectoure en Mirande
Zal drie nachten lang een groot vuur uit de hemel vallen.
Een ontzagwekkend, goed geplaatst en spectaculair voorval.
Spoedig daarna zal de aarde beven en opgeschud worden”.

Mario Reading verbindt hieraan het jaartal 2046. Hij ziet deze inslagen als de voorboden van vernieuwing van de mensheid. Nostradamus heeft nl. in de buurt van die steden gewoond en er zijn vrouw en twee kinderen verloren. Tegelijkertijd werden door die schokkende gebeurtenissen zijn profetische gaven te voorschijn geroepen, waardoor zijn leven een heel andere wending nam. Vernietiging en transformatie lagen voor hem dus heel dicht bij elkaar. Meteorietinslagen in die omgeving zouden voor Nostradamus dus wellicht ook die dubbele lading hebben: veel mensen komen erdoor om, maar tegelijkertijd wordt de weg vrij gemaakt voor totaal nieuwe verhoudingen op aarde.

Interessant is dat Nostradamus het hier heeft over een zware inslag, gevolgd door een aardbeving. Drie nachten lang zal er vuur uit de hemel vallen. Uit de tekst wordt niet duidelijk aan welke omvang we moeten denken, maar termen als 'ontzagwekkend' en 'spectaculair' doen toch vermoeden dat het hier om een groot object gaat.

Volgens mijn ruwe schatting is het een object met een doorsnede van minstens een kilometer, dat nog vòòr het neerkomen op aarde in verschillende brokstukken uiteenvalt. Dat is te vergelijken met de komeet Shoemaker-Levy 9, die in 1994 eerst in verschillende delen uiteenviel voordat hij insloeg op Jupiter. Bij de passage van een planeet kan een komeet of asteroïde nl. uit elkaar worden gerukt. Dat zou dan meteen ook verklaren waarom er volgens Nostradamus drie nachten lang vuur uit de hemel valt; de brokstukken van een flinke asteroïde komen dan in een lange sliert op aarde neer.

Mario Reading duidt deze gebeurtenis uiteindelijk als positief: de mensheid zal weer zijn toevlucht zoeken bij God. Daar staat tegenover dat er wel een enorme slachting onder de mensheid nodig is om het zo ver te laten komen.
De toekomst staat echter niet vast. Wat Nostradamus en andere zieners aangeven zijn slechts mogelijkheden, potenties die zich niet noodzakelijkerwijs hoeven te realiseren. Deze 16e eeuwse Fransman heeft ons met zijn verzen willen waarschuwen dat er misschien van bovenaf wordt ingegrepen als we te egoïstisch met elkaar en met de aarde omgaan. Het hangt volledig van onszelf af of deze mogelijkheid zich ook realiseert.

Als we de sterrenkundigen mogen geloven is de kans op een inslag in 2046 echter maar klein. Statistisch is de kans dat er plotseling een onbekende asteroïde opduikt die op de aarde afstormt veel groter. We zullen dus nog eventjes geduld moeten oefenen voordat we weten wat deze voorspellingen waard zijn. Het feit dat zowel Nostradamus als de berekeningen van de NASA allebei op het jaartal 2046 wijzen als mogelijke datum voor een inslag is echter op zijn minst opvallend.